Ανταπόκριση: Sabaton, Savatage, Epica / Release Athens 2026

Πάμε για φινάλε. Το Release αποχαιρετά την Πλατεία Νερού με μια δυνατή τριάδα συγκροτημάτων και εμείς κατεβαίνουμε Φάληρο, άλλοι για Savatage, άλλοι για Sabaton, όλοι για μια βραδιά που ελπίζουμε ότι θα είναι σπουδαία.

Πολύς κόσμος ήδη από τους Epica, ο περισσότερος σε opening act φέτος στο Release πιθανότατα, και όχι τυχαία βέβαια. Οι Ολλανδοί είναι δημοφιλείς, έχουν κοινό σε αυτήν τη χώρα που μπορεί να μη γεμίζει Πλατεία Νερού σε τέτοια μέρα αλλά που πάντα θα τίγκαρε κλειστό χώρο λόγου χάριν, και έτσι βγήκαν στη σκηνή μπροστά σε σεβαστό πλήθος που επιπλέον ήθελε και να τους ακούσει.

Από τις φορές που έχω δει τους Epica σε ανοιχτό χώρο, αυτή ήταν σίγουρα η πιο δροσερή (ευτυχώς με το ντύσιμο που διάλεξε η Simone Simons), αλλά μάλλον και η πιο αδύναμη. Το οποίο δε σημαίνει σε καμία περίπτωση ότι ήταν κακή βέβαια. Τους έχω δει πιο ενεργητικούς, αλλά και πάλι είχαν ενέργεια, τους έχω δει πιο εντυπωσιακούς και εφευρετικούς, αλλά δεν είναι πως αυτήν τη φορά η Simons απλά στάθηκε στη μέση της σκηνής και αυτό ήταν όλο. Χορευτική και λικνιστική η τραγουδίστρια, με τη γνωστή αγάπη για τα «ευχαριστώ» και τα παλαμάκια από το κοινό και καλή απόδοση, ορεξάτοι οι υπόλοιποι γύρω της σε κιθάρες ειδικά και όταν καλούνταν σε πιο brutal φωνητικά, το γεγονός ότι τράβηξαν βίντεο επί σκηνής είχε το γούστο του σίγουρα. Και πολύ καλός ήχος, να σημειωθεί. Ειδικά για δεδομένα opening act.

Προτιμώ παλιότερες περιπτώσεις με αλλαγές γκαρνταρόμπας και μεγαλύτερη κινητικότητα ακόμα και υπό πιο δύσκολες καιρικές συνθήκες, αλλά από κει και πέρα, καλοί επαγγελματίες με το ύφος τους και τον κόσμο τους, που τραγούδησε, σήκωσε χέρια και το ευχαριστήθηκε. Σε επαρκές επίπεδο για να υπάρξει και ένα παράπονο από μερικούς όσον αφορά το μέγεθος του σετ, το οποίο αναμενόμενα κυμάνθηκε κάπου στα τρία τέταρτα, με τα μισά τραγούδια να έρχονται από το περσινό ‘Aspiral’. Οκτώ συνολικά και παραπάνω χρόνος δεν υπήρχε, όπως ξέρουμε και από άλλες συναυλίες του φεστιβάλ, οπότε όσα χώρεσαν, έχει καλώς. Είθε να τους ξαναδούμε και σε δική τους βραδιά.

Epica – Release Athens Setlist

1. Cross the Divide
2. Sensorium
3. Apparition
4. Arcana
5. Cry for the Moon
6. Fight to Survive (The Overview Effect)
7. Unchain Utopia
8. Beyond the Matrix

Η στιγμή που μεγάλο μέρος των παρευρισκομένων στα τεκταινόμενα της ημέρας περίμενε είχε φτάσει. Η ώρα των Savatage, που μετά την επιστροφή τους το 2025 στην Πιερία επανήλθαν για δεύτερο γύρο, αυτήν τη φορά στην Αθήνα και με μεγαλύτερο κοινό από κάτω τους. Λίγες νότες ‘Morphine Child’ για αρχή και στη συνέχεια άνοδος και του Zak Stevens στη σκηνή για κανονικό ξεκίνημα με ‘Dead Winter Dead’.

Τι περιμένεις από επανενωμένους Savatage; Μεγάλο ερώτημα. Το γεγονός ότι ο Jon Oliva δεν είναι σε κατάσταση να περιοδεύει είναι κάτι που πονά τον οπαδό, που ξέρει ότι κάποια τραγούδια απλά δε θα τα ακούσει όπως κάποτε τα ονειρευόταν (ή τα έζησε). Ο Criss Oliva φυσικά δεν ξεχνιέται ποτέ, αλλά υπάρχει μια δεκαετία και αρκετοί δίσκοι που έμαθαν στον κόσμο να ζει χωρίς αυτόν, όσο δύσκολο και να είναι κάτι τέτοιο. Από κει και πέρα, μιλάμε για τη σύνθεση της δεκαετίας του ’90 που έχει δώσει τις δικές της σπουδαίες στιγμές. Και μιλάμε για Savatage. Τρομεροί μουσικοί που έλειψαν για πολλά χρόνια. Και που δεν επέστρεψαν για ξεπέτα.

Συγκινητικό να τους βλέπεις, αλλά και εξαγνιστικό. Χωρίς ντροπές και περίεργες εκπτώσεις, με ισόποσο μοίρασμα ανάμεσα σε εποχή αδερφών Oliva και στους δίσκους με Stevens και Al Pitrelli, σεβασμό στην κληρονομιά και όχι απόπειρες απομίμησης.

Ο Stevens ουδέποτε είχε ίδιο στιλ τραγουδιού με τον Jon Oliva και δεν προσπάθησε να το αντιγράψει. Έπιασε μερικές τσιρίδες εδώ και εκεί, αλλά συνολικά τραγούδησε με τον τρόπο του και ήταν απίστευτος. Προφανώς κορυφαίος στα «δικά του» κομμάτια, σε σημείο που να αναρωτιέσαι αν τελικά ακούγεται καλύτερα ζωντανά εν έτει 2025 απ’ όσο στο στούντιο το 1993 και όχι, δεν το λέω υπερβολικά αυτό, αλλά και σε παλιότερο υλικό έκανε εξαιρετική δουλειά, ιδίως σε συνθέσεις όπως το ‘Strange Wings’ και το ‘Gutter Ballet’ που του ταιριάζουν περισσότερο. Δεν μπορεί να τραγουδήσει το ‘Hall of the Mountain King’ όπως κάποτε ο Jon Oliva, αλλά ούτε και αποπειράθηκε να κάνει κάτι τέτοιο. Ιδανικός στην προσέγγισή του μουσικά, δυνατός επικοινωνιακά, ένας πραγματικά απίθανος μπροστάρης για ένα ιστορικό σχήμα.

Απίθανες και οι κιθάρες, ειδικά o Chris Caffery, αλλά γενικά το δίδυμο δεν έχασε νότα. Πώς παίζουν τόσο καλά ρε σεις; Τα καταπληκτικά σόλο των Savatage αποδόθηκαν στην εντέλεια, χωρίς παραβλέψεις, συντομεύσεις και παρακάμψεις και το καθένα ήταν μια κορυφή από μόνο του, ισάξια των πιο δυνατών και μεγάλων sing-alongs και είχε πολλά από αυτά. Και βέβαια δεν ξεχνάμε τους Johnny Lee Middleton και Jeff Plate, που μπορεί να ήταν πιο αφανείς ήρωες αλλά και βασικοί πυλώνες που στήριξαν αυτήν τη συνολικά εξαιρετική εμφάνιση. Όλα αυτά με τον ήχο να συνεχίζει να είναι σε πολύ καλά επίπεδα, τουλάχιστον εκεί που βρισκόμουν. Δε χάσαμε τίποτα από αυτήν τη μαεστρική εμφάνιση λόγω ηχείων.

Και ο κόσμος να το εκτιμά και να το ζει. Μαζί σε όλη τη διάρκεια, που περιλάμβανε εξάλλου εκπροσώπηση από τους περισσότερους δίσκους για να μη μείνει κανείς εντελώς παραπονεμένος. Μόνο τα ‘The Wake of Magellan’ και ‘Poets and Madmen’ πέρα από το σύντομο πέρασμα του ‘Morphine Child’ έμειναν απ’ έξω (προφανώς το ‘Fight for the Rock’ δε μετράει) και η αλήθεια είναι ότι δεν περίμενα να ακουστεί ‘Dungeons’, όσο και αν θα το ήθελα, οπότε δε μου έλειψε τόσο. Ένα και ένα όσα παίχτηκαν λοιπόν και δύσκολο να ξεχωρίσει πραγματικά κανείς κάτι, γιατί θα μπορούσαν να μπουν τα δέκα εδώ. Ας πούμε απλά ότι ιδίως από το ‘Chance’ έως το τέλος η ατμόσφαιρα ήταν απαράμιλλη, ότι το ‘Believe’ με τον βιντεοσκοπημένο Jon στο πιάνο, τον Criss στο videowall και την προσθήκη του “Ι never wanted to know…” τμήματος από το ‘When the Crowds Are Gone’ άγγιξε βαθύτατα, ότι το ‘Power of the Night’ ήταν παραπάνω από καλοδεχούμενο και ότι αυτά που πάντα θα παιχτούν και πάντα θα κάνουν χαμό… ε, παίχτηκαν και έκαναν χαμό. Μη γράψω το μισό σετ στο κομμάτι της περιγραφής.

Μείον; Υποθέτω το λίγο ακατάστατο videowall, αρκετά ασήμαντο ζήτημα αλλά περίεργο όσο να ‘ναι να βλέπεις λάθος εξώφυλλα και εικόνες σε σχέση με το τραγούδι (έγινε τουλάχιστον τρεις φορές και μπορεί να ξεχνάω και καμία, η προσοχή μου ήταν στραμμένη αλλού). Και τι άλλο; Μα, η διάρκεια προφανώς! Θέλουμε περισσότερα! Ναι, ΟΚ, και εδώ αναμενόμενο, ξέραμε από το πρόγραμμα ότι κάπου 80 ή 90 λεπτά θα ήταν μάλλον και τόσα πήραμε, αλλά όταν βλέπεις τους Savatage να τα κάνουν όλα τόσο σωστά, είναι δικαιολογημένο να θες και δίωρο και τρίωρο.

Υπέροχοι. Προσωπικά δε νομίζω ότι θα μπορούσα να ζητήσω πολλά παραπάνω. Όσοι ήλπιζαν, δικαιώθηκαν.

Savatage – Release Athens Setlist

1. Morphine Child (intro only)/Dead Winter Dead
2. Jesus Saves
3. This is the Time (1990)
4. Strange Wings
5. Sirens
6. Lights Out
7. A Handful of Rain
8. Miles Away
9. Tonight He Grins Again
10. Chance
11. Believe (recorded video intro by Jon Oliva)
12. Gutter Ballet
13. Edge of Thorns
14. Power of the Night
15. Hall of the Mountain King

Και έρχεται μετά η άλλη στιγμή που πολλοί περίμεναν στην Πλατεία Νερού και η τελευταία εμφάνιση μπάντας εκεί στα πλαίσια του Release. Κάμποσοι αποχώρησαν ή αποτραβήχτηκαν, αρκετοί καινούργιοι έφτασαν, το τανκ ετοιμάστηκε, τα κανόνια βάρεσαν και οι Sabaton κάλεσαν σε μάχη.

Άλλο είδος μπάντας, άλλο είδος εμφάνισης. Τα riffs και τα solos σε δεύτερη μοίρα, η μουσική γενικότερα δηλαδή λόγω και αρκετών προηχογραφημένων μερών, η ένταση στο μέγιστο (και πιο μπουκωμένα είναι η αλήθεια), το θέαμα στο επίκεντρο. Πυροτεχνήματα, pyro, Ναΐτης με πυρσό στο ‘Templars’, το προαναφερθέν τανκ, χορωδία δεύτερων φωνητικών που ανέβηκε στη σκηνή στο ‘Christmas Truce’ και έμεινε εκεί για το μεγαλύτερο μέρος της εμφάνισης, αντιασφυξιογόνες μάσκες και όλο το σχετικό πακέτο που συνδέεται με τις συναυλίες των Sabaton. Ανοιχτός δίαυλος επικοινωνίας με τον κόσμο, με αρκετά ελληνικά, μπόλικη κουβέντα και βεβαίως πολλές ιαχές και επευφημίες. Να αναγνωριστεί το πάθος των οπαδών, με sing-alongs από τα λίγα, κοινώς με τραγούδι… στα πάντα από το δυνατό πυρήνα οπαδών του συγκροτήματος, που ξέρει να τιμά τα κουπλέ εξίσου με τα ρεφρέν.

Το ‘Legends’ μπροστά και γενικά το σετ επικεντρώθηκε στις πιο πρόσφατες δουλειές της μπάντας, με τα μισά τραγούδια να έρχονται από τους τρεις τελευταίους δίσκους και συνθέσεις όπως το ‘Screaming Eagles’, το ‘Winged Hussars’ το «ελληνικό» ‘Sparta’ ή ολόκληρο το ‘Carolus Rex’ να μένουν εκτός. Χώρος έμεινε για αρκετά αγαπημένα του κοινού πάντως, συμπεριλαμβανομένου βεβαίως του ‘Coat of Arms’ που παίχτηκε προτελευταίο και εννοείται πως αποτέλεσε highlight. Αλλά χτύπημα και συμμετοχή ήταν διαρκή, από το ‘The Red Baron’ στο ‘Night Witches’ και από το ‘Attack of the Dead Men’ στο ‘Bismarck’, με χιλιάδες να ακολουθούν τον Joakim Brodén στο ρυθμό του. Primo Victoria, ε;

Οι Sabaton ξέρουν τη δουλειά τους, ξέρουν τον κόσμο τους και δίνουν αυτό που πρέπει στις εμφανίσεις τους. Για όποιον τους πάει και τους ακούει, η συναυλία ήταν αυτό ακριβώς που περιμένουν και οι αντιδράσεις το απέδειξαν.

Αυλαία για το Release Athens 2026 λοιπόν, με μια βραδιά όπου όλοι είχαν κάτι να ευχαριστηθούν. Αν είναι να θυμόμαστε έτσι τα χρόνια στο Φάληρο, έχει καλώς. Παλμός, κόσμος, μεγάλες εμφανίσεις και αγαπημένες μπάντες. Εμπειρίες για να έχουμε και να θυμόμαστε καθώς αποχαιρετούμε την Πλατεία Νερού.

Sabaton – Release Athens 2026 Setlist

1. Ghost Division
2. Yamato
3. The Red Baron
4. The Last Stand
5. Great War
6. Stormtroopers
7. Christmas Truce
8. Soldier of Heaven
9. Crossing the Rubicon
10. Night Witches
11. I, Emperor
12. The Attack of the Dead Men
13. Bismarck
14. Hordes of Khan
15. Templars
16. Primo Victoria
17. Swedish Pagans
18. Coat of Arms
19. To Hell and Back