Ιστορίες ενός τραγουδιού: Johnny Cash – Sunday Morning Coming Down

Johnny Cash

Στο παρελθόν έχουμε μιλήσει για το πάθος του Kris Kristofferson να κάνει καριέρα στη μουσική, ένα πάθος που παρά τις ακαδημαϊκές του περγαμηνές τον είχε οδηγήσει στο να δουλεύει ως επιστάτης σε μεγάλη δισκογραφική εταιρία και που τελικά τον ώθησε στο να εισβάλλει με ένα ελικόπτερο στο σπίτι του Johnny Cash.

Παρά το γεγονός πως ο Kristofferson έκανε διάφορες δουλειές του ποδαριού να επιβιώσει μέχρι να γίνει διάσημος, ποτέ δεν εγκατέλειψε την αγάπη του για τη δημιουργία τραγουδιών και μάλιστα σε αυτή τη δύσκολη πλευρά τη ζωής του, συνέθεσε και ένα από τα πιο σημαντικά κομμάτια της ιστορίας, όχι μόνο της country αλλά και γενικότερα της αμερικανικής μουσικής, το ‘Sunday Morning Coming Down’.

Προσπαθώντας να βγει από την καλλιτεχνική αφάνεια, ο Kristofferson έγραψε το τραγούδι το 1969 και έψαχνε με κάθε τρόπο κάποιον να το τραγουδήσει.

Τελικά, ο Ray Stevens άκουσε το κομμάτι και αποφάσισε να το ηχογραφήσει, παίρνοντας έτσι τα πρωτεία μιας μακράς σειράς καλλιτεχνών που το διασκεύασαν στη συνέχεια και περιλαμβάνει κάποια από τα σημαντικότερα ονόματα της country μουσικής και όχι μόνο.

Η εκτέλεση του Stevens σίγουρα δεν μπορεί να προκαλέσει τα έντονα συναισθήματα που προκαλούν μεταγενέστερες εκτελέσεις, ενώ ακούγεται σήμερα κάπως ξεπερασμένη, ωστόσο ήταν ο πρώτος που αναγνώρισε την καλλιτεχνική αξία του κομματιού και είχε το θάρρος να το βγάλει στο προσκήνιο, κι αυτό είναι κάτι που πρέπει να του πιστωθεί, ωστόσο τα καλύτερα για το τραγούδι δεν είχαν έρθει ακόμα.

Ο Stevens αργότερα δήλωσε πως όταν πήρε στα χέρια του το κομμάτι, ένιωσε πως ο Kristofferson είχε μια σπίθα, ενώ ο τελευταίος ευχαριστεί ακόμα και σήμερα τον Stevens καθώς όπως δήλωσε:

Κανείς ως τότε δεν είχε ξοδέψει τόσα χρήματα και τόση προσπάθεια, ώστε να ηχογραφήσει κάποιο από τα τραγούδια μου.

Μετά την εισβολή του Kristofferson στο σπίτι του Cash, το κομμάτι έφτασε στα χέρια του μεγαλύτερου τραγουδιστή της country και κάπως έτσι ξεκίνησε η αναρρίχηση του συνθέτη στην κορυφή της μουσικής βιομηχανίας.

O Cash ενθουσιάστηκε από τα λόγια και τη μουσική του Kristofferson και την επόμενη χρονιά (1970) έκανε το τραγούδι κτήμα του, διασκευάζοντας το και δίνοντάς του για πάντα την σφραγίδα του. Αγάπησε δε τόσο το ‘Sunday Morning Coming Down’ που κάθε φορά πριν το τραγουδήσει ξεκινούσε με την παρακάτω εισαγωγή:

Ξέρετε, δεν σημαίνει πως επειδή κάποιος είναι ζητιάνος, το κάνει και από επιλογή.

Την εποχή της μεγάλης κρίσης, τη δεκαετία του 1930, πολλοί άνθρωποι, αγρότες, εργάτες, αναγκάστηκαν να βγουν στους δρόμους αναζητώντας εργασία. Ο μπαμπάς μου ήταν ένας από αυτούς.

Είχαν υπάρξει φορές που ανέβηκε σε ένα τρένο και ταξίδευε ψάχνοντας δουλειά. Δεν ήταν ζητιάνος, αλλά ήταν άστεγος.

Υποθέτω λοιπόν πως όλοι μας σε κάποια φάση της ζωής μας, βρεθήκαμε σε μια τέτοια αναζήτηση. Και σήμερα, όπως και χθες, πολλοί από εμάς είναι στο δρόμο ψάχνοντας.

Όχι απαραίτητα για δουλειά, αλλά για την ολοκλήρωση του εαυτού μας, ή για να καταλάβουμε τις ζωές μας.

Ίσως ψάχοντας κάποιο νόημα στη ζωή. Δεν ανεβαίνουμε σε τραίνα πια. Αλλά σε αυτοκίνητα και φορτηγάκια, από το Μέην, μέχρι το Μεξικό.

Και πολλοί από εμάς που έχουμε οδηγηθεί σε αυτές τις αναζητήσεις, βρεθήκαμε πιο κοντά από ποτέ σε ειρήνη με τους εαυτούς μας, σε εκείνο το σκοτεινό δωμάτιο που ξυπνήσαμε εκείνη τη μοναχική Κυριακή το πρωί.

Εκείνες οι στιγμές, ήταν που νιώθαμε πως όλα γύρω μας καταρρέουν.

Όμως γιατί ο Cash χρησιμοποιούσε αυτό τον συγκλονιστικό λόγο για εισαγωγή; Τι ακριβώς διαπραγματεύεται το τραγούδι; Η αλήθεια είναι πως διαβάζοντας τους στίχους, μπορεί κανείς να σταθεί σε αρκετά σημεία του.

Είναι γεγονός πως περιγράφει την όχι και τόσο όμορφη ζωή ενός ανθρώπου, που ξυπνά μόνος ένα μελαγχολικό πρωί Κυριακής και προσπαθεί να συμφιλιωθεί με την μοναξιά του. Εστιάζοντας όμως σε πιο συγκεκριμένα αποσπάσματα, ο Kristofferson θίγει εκτός από τη μοναξιά, το θέμα του αλκοολισμού και των εξαρτήσεων, τα ανεκπλήρωτα όνειρα που οι περισσότεροι είχαμε ως παιδιά, αλλά τις δυσκολίες του σύγχρονου απρόσωπου τρόπου ζωής στις μεγάλες πόλεις.

Κατά μία άλλη, πιο απλοϊκή ερμηνεία των στίχων, το ‘Sunday Morning Coming Down’ περιγράφει ένα δύσκολο Κυριακάτικο hangover, που ακολούθησε ένα ενθουσιώδες Σαββατόβραδο. Άλλωστε συχνά ο Kris Kristofferson μιλά στα τραγούδια του για το τι ακολουθεί τις όμορφες στιγμές στις ζωές μας. Και συνήθως αυτό που ακολουθεί δεν είναι ευχάριστο.

Την απογείωση του κομματιού από τον Cash ακολούθησαν πολυάριθμες διασκευές. Κατά τον γράφοντα, η κορυφαία στιγμή του, δεν ήταν η εκτέλεση του από τον θρύλο της country, αλλά από τον ίδιο το δημιουργό, ο οποίος πραγματικά απογείωσε το δημιούργημά του με την ιδιαίτερα σκοτεινή ερμηνεία του, που στέκεται και καλύτερα στο σήμερα από οποιαδήποτε άλλη ηχογραφήθηκε ποτέ.

Κλείνοντας, είναι σημαντικό να γίνει μια αναφορά στη διασκευή που έκανε στο ‘Sunday Morning Coming Down’ ο τελευταίος εν ζωή θρύλος της country, o γερόλυκος Willie Nelson, που έδωσε μια εντελώς δική του διάσταση στο κομμάτι, μετατρέποντάς στο σε έναν ύμνο διάρκειας εφτά λεπτών, ντυμένο με την χαρακτηριστικά ωμή και απλή ερμηνεία του.

Ακολουθούν οι συγκλονιστικοί στίχοι του κομματιού:

Well I woke up Sunday morning
With no way to hold my head, that didn’t hurt
And the beer I had for breakfast wasn’t bad
So I had one more for dessert
Then I fumbled in my closet through my clothes
And found my cleanest dirty shirt
Then I washed my face and combed my hair
And stumbled down the stairs to meet the day
I’d smoked my mind the night before
With cigarettes and the songs I’d been pickin’
But I lit my first and watched a small kid
Playin’ with a can that he was kicking
Then I walked across the street
And caught the Sunday smell of someone’s fryin’ chicken
And Lord, it took me back to somethin’
That I’d lost somewhere, somehow along the way
On a Sunday morning sidewalk
I’m wishing Lord that I was stoned
‘Cause there’s something in a Sunday
That makes a body feel alone
And there’s nothin’ short of dyin’
That’s half as lonesome as the sound
Of the sleepin’ city sidewalk
And Sunday mornin’ comin’ down
In the park I saw a daddy
With a laughin’ little girl that he was swingin’
And I stopped beside a Sunday school
And listened to the songs they were singin’
Then I headed down the street
And somewhere far away a lonely bell was ringin’
And it echoed through the canyon
Like the disappearin’ dreams of yesterday