Το Rock Hard Festival ανοίγει την επόμενη εβδομάδα τις πόρτες του, στη δεύτερη εκδοχή του, με ονόματα και συνδυασμούς που δύσκολα βρίσκονται αλλού.
Με την ευκαιρία αυτού, μιλάμε με τον ιθύνοντα νου του όλου εγχειρήματος, Σάκη Φράγκο, σε μια μεγάλης διάρκειας και σημασίας συνέντευξη εφ’ όλης της ύλης. Στο τραπέζι οι λεπτομέρειες και τα σχέδια του φεστιβάλ, αλλά και η γενικότερη εικόνα, πορεία και μέλλον της συναυλιακής πραγματικότητας στην Ελλάδα. Μια ματιά εκ των έσω, για όσα αναρωτιούνται οι Έλληνες θεατές. Συναυλίες, διοργάνωση, τιμές και ελπίδες είναι όλα στο τραπέζι.
Rock Hard Festival 2026: Το πλήρες lineup
Σάκη, καλησπέρα και πάλι και είναι ευχαρίστηση μου που μιλάμε. Για να αρχίσω από τη συνολική και γενική θέση του φεστιβάλ, κάποτε στην Ελλάδα δεν είχαμε σχεδόν καθόλου τέτοιες διοργανώσεις. Είχαμε ένα, δύο φεστιβάλ.
Και αν ήμασταν τυχεροί. Εμείς που είμαστε και λίγο μεγαλύτερης ηλικίας, κανένα.
Ακριβώς. Πλέον έχουμε πολλά, είναι καλά και είναι και και σε πολλές διαφορετικές πόλεις της Ελλάδας. Μέχρι και στα βουνά πάνε. Οπότε, σε αυτό το περιβάλλον με τα πολλά φεστιβάλ, πού έρχεται να κολλήσει το Rock Hard Festival;
Αυτό ήταν το βασικό ερώτημα στο οποίο όταν έπεσε η ιδέα για να γίνει φεστιβάλ κληθήκαμε να απαντήσουμε. Σε δύο πράγματα βασικά.
Πρώτον, ότι γίνεται Σεπτέμβριο, ότι είναι μετά το καλοκαίρι, είναι σχετικά off-season και δεν πας να πέσεις μέσα σε όλα τα υπόλοιπα. Οπότε θα λέγαμε ότι είναι το φεστιβάλ το οποίο είτε κλείνει την καλοκαιρινή περίοδο, είναι post-summer, ή είναι η αρχή της νέας σεζόν.
Αλλά το βασικότερο όλων είναι τα συγκροτήματα που επιδιώκουμε να φέρουμε. Όταν ο συνεργάτης μου από το εξωτερικό, που είναι και συνιδιοκτήτης του brand του Rock Hard, έριξε την ιδέα για φεστιβάλ, είπαμε ότι δε θέλω να πιάσω έναν ατζέντη και να δω απλά ποια συγκροτήματα έχει διαθέσιμα, αν φέρνει αυτόν, εκείνον ή τον άλλον, έχεις τα λεφτά και το κάνεις, δεν έχεις τα λεφτά άρα δεν το κάνεις.
Το δείξαμε και στην πρώτη εκδοχή του Rock Hard Festival, του φεστιβάλ, με τους Candlemass που επανασυνδέθηκαν με τον Messiah, με τους Heaven’s Gate που επανασυνδέθηκαν μετά από χρόνια, με τον Gus G & Friends που είναι η μοναδική εμφάνιση που έχει κάνει ο Gus με αυτή τη σύνθεση…
Φέτος σε αυτό το φεστιβάλ, έχουμε ονόματα που μπορεί να φαίνονται προφανή όπως οι Stratovarius για παράδειγμα, αλλά οι Stratovarius παίζουν για πρώτη φορά 90s set. Ο Udo που σε όλη την περιοδεία του παίζει το ‘Balls to the Wall’ εδώ θα παίξει best of Accept.
Για τους Angra θα είναι μία από τις δύο συναυλίες στην Ευρώπη που θα παίξουν ολόκληρο το ‘Holy Land’ και θα εμφανιστεί μαζί τους και ο Kiko Loureiro. Θα βγάλουμε και το βίντεο του ‘Holy Land’. Οι Morgana Lefay είχαν να παίξουν με οποιαδήποτε μορφή μαζί 8 χρόνια και τους επανασυνδέσαμε να έρθουν να παίξουν εδώ. Η μοναδική διεθνής τους εμφάνιση για το 2026 είναι αυτή.
Ολα αυτά που κάνουμε προσπαθούμε να είναι κάτι διαφορετικό από αυτό που έχει συνηθίσει ή έχει δει ο κόσμος, να έχουν μία γεύση λίγο διαφορετική.
Άρα λοιπόν το πιο «ψαγμένο» φεστιβάλ, εντός εισαγωγικών, αλλά και το πιο χαλαρό ταυτόχρονα, σε εποχές που δεν πνιγόμαστε σε συναυλίες για να μπορούμε να δούμε και να απολαύσουμε το ιδιαίτερο, το διαφορετικό.
Η λογική μας είναι ότι ο κόσμος που πάει σε ένα φεστιβάλ, πάει για να περάσει καλά, για να διασκεδάσει. Μου λες, και στο θέατρο για να διασκεδάσει πάει. Αλλά το φεστιβάλ έχει μια ιδιαιτερότητα. Είναι ανοιχτός χώρος. Μαζεύεται πάρα πολύς κόσμος. Σε ένα φεστιβάλ, επιμένω ότι τη διαφορά την κάνει το ρεπερτόριο. Δηλαδή, πας να δεις ένα συγκρότημα που θα παίξει 10-15 τραγούδια, τα οποία τα ξέρεις, τα ξέρουν όλοι, ο κόσμος θα τραγουδήσει, θα ξελαρυγγιαστεί, θα πιει την μπύρα του, θα αγκαλιαστεί με το φίλο, τη φίλη του, οτιδήποτε.
Αυτό φάνηκε με τρομερό τρόπο στο Gus G & Friends, πέρυσι, που όταν παίχτηκε το ‘War Pigs’ και το ‘Bark at the Moon’ που ήταν πρόσφατος και ο χαμός του Ozzy, αυτό το πράγμα που έγινε σε εκείνα τα τραγούδια που τα ήξερε όλος ο κόσμος. Aυτό πρέπει να είναι οδηγός για τα επόμενα φεστιβάλ.
Και όλα αυτά βέβαια σε συνδυασμό με όλες τις παροχές που πρέπει να έχει ο κόσμος για να περνάει καλά. Να μην είναι στριμωγμένος, να έχει τουαλέτες, να έχει πολλά μπαρ, να μπορεί να πιει νερό, να μπορεί να πιει μπύρα, να μπορεί να φάει. Ο σεβασμός στο φαν που δίνει τα λεφτά του και θέλει να περάσει ένα πεντάωρο όσο πιο καλά μπορεί είναι το νούμερο ένα που κοιτάζουμε. Να σεβόμαστε τον άνθρωπο που έχει πληρώσει, και νομίζω ότι πέρυσι το καταφέραμε σε πάρα πολύ μεγάλο βαθμό αυτό, νομίζω ότι ήταν και ο λόγος που το επαναλάβαμε.
Μιλώντας λοιπόν γι’ αυτό, πώς στήνεται το Rock Hard; Αναφέρθηκες στο συνεργάτη από το εξωτερικό, στο ότι ψάχνετε τα συγκροτήματα τα πιο ιδιαίτερα, τις περιστάσεις τις πιο ιδιαίτερες, αλλά πώς καταλήγουμε εκεί; Προφανώς δεν είναι το πιο απλό πράγμα να ξετρυπώσει κανείς όλους τους Morgana Le Fay από όπου μπορεί να βρίσκεται ο καθένας αυτή την περίοδο, ούτε να κανονίσει one-off συναυλίες με συγκροτήματα που τώρα μόλις αποφάσισαν ότι θα βγουν σε περιοδεία.
Όλη τη δουλειά την κάνουμε εγώ με το συνεργάτη μου, τον Michael Ivarsson, ο οποίος εκτός από συνιδιοκτήτης στο Rock Hard έχει υπάρξει και ιδρυτής του Sweden Rock Festival και κάνει και άλλα φεστιβάλ κατά καιρούς. Είναι ένας άνθρωπος που έχει ένα πάρα πολύ μεγάλο δίκτυο διασυνδέσεων σε ολόκληρο τον κόσμο και μια πάρα πολύ καλή φήμη που βοηθάει τις περισσότερες φορές, αλλά το θέμα είναι ότι ζούμε σε μια εποχή που οι καλλιτέχνες δεν μπορούν να βγάλουν τα προς το ζην μόνο βγάζοντας δίσκους.
Οι περιοδείες και τα φεστιβάλ είναι οι πιο άμεσοι τρόποι για να επιβιώσει ένα συγκρότημα. Το οποίο σημαίνει ότι αν πεις, θέλω να έρθουν οι Exodus που βλέπω πίσω σου (σ.σ. κοιτά την αφίσα του ‘Bonded by Blood’) για παράδειγμα και δεν ξέρεις τους Exodus, τον ατζέντη τους, το πιο πιθανό είναι ότι το νούμερο που θα σου πούν θα σε κάνει να φύγεις τρέχοντας. Δε μιλάω συγκεκριμένα για τους Exodus εδώ, μην παρεξηγηθώ (γελά).
Οπότε λοιπόν για ένα φεστιβάλ σαν το Rock Hard Festival, που δεν απευθύνεται σε ένα κοινό 15-20 χιλιάδων ανθρώπων, είναι για ένα κοινό 2, 3 ή 4 χιλιάδων, δεν είναι εύκολο να πείσεις τους Stratovarius να παίξουν 90s set. Πρέπει να τους ξέρεις και να θέλουν να το κάνουν για σένα. Δεν είναι εύκολο να πεις στον Udo, «μεγάλε δεν θα παίξεις τώρα ‘Balls to the Wall’, θα παίξεις το ‘Restless and Wild’ που δεν το παίζεις στην περιοδεία». Αλλά θα το κάνει, γιατί έχουμε πολύ καλή σχέση.
Ή το tribute στους Bathory για παράδειγμα. Μόνο τα αεροπορικά εισιτήρια να πάρει κανείς γιατί θα είναι 12 top class μουσικοί από τον ακραίο χώρο οι οποίοι έρχονται από τη Νορβηγία ως επι το πλείστον, παίζουν Ελλάδα και αμέσως μετά πάνε στο Μεξικό. Καταλαβαίνει κανείς ότι τα έξοδα ανεβαίνουν πολύ. Είναι φεστιβάλ από μόνοι τους πρακτικά. Αλλά παρόλα αυτά βρίσκουμε τον τρόπο να πείσουμε τα συγκροτήματα ότι αξίζει τον κόπο να έρθουν να παίξουν σε αυτό το φεστιβάλ.
Ήδη από τον πρώτο χρόνο έχει αποκτήσει μια πάρα πολύ καλή φήμη το Rock Hard Festival και αυτό λειτούργησε πάρα πολύ προς όφελός μας. Αλλά επαναλαμβάνω ότι 9 στα 10 συγκροτήματα που παίζουν είναι προσωπικές μας επαφές.
Υπάρχουν και περιπτώσεις που έχει πέσει άρνηση; Έχετε δοκιμάσει ως Rock Hard να έρθετε σε επαφή με κάποιους και να σας πουν ότι όχι, δε βγαίνει;
Άπειρες. Φέτος ιδίως εγώ ξεκίνησα με τη λογική ότι θέλω να κάνουμε πάλι κάτι τύπου Candlemass με Messiah, να εξαντλήσω τις πιθανότητες. Έφτιαξα μια λίστα ατελείωτη. Τη λίστα του απίθανου. Δηλαδή ο μόνος που έλειπε από τη λίστα ήταν ο Jason Newsted να παίξει με τους Metallica. Έφαγα πάρα πολλές ωραίες και ευγενικές μεν, φάπες δε (γελά), αλλά λέω ότι τουλάχιστον το δοκίμασα, να κάνουμε κάτι πολύ ξεχωριστό, πολύ unique.
Ήμασταν πολύ κοντά στο να γίνει κάτι, αλλά το συγκρότημα αυτό έπρεπε να βρει ένα πολύ βασικό μέλος, είχε συμφωνήσει με ένα μέλος και αυτό το μέλος ποτέ δεν εμφανίστηκε για να κάνει πρόβες και να ξεκινήσουμε και να κάνουμε την πρώτη συναυλία της επανασυγκρότησης του συγκροτήματος.
Είναι μυστικό ποιο είναι το συγκρότημα; Θα μείνουμε την περιέργεια;
Δεν ξέρω γιατί ακόμα ψάχνουμε και δεν ξέρω αν θα τους βρούμε. Δηλαδή εκεί που λέω «ουάου» πήγαμε στο «όχι ρε γαμώτο».
Κρίμα, αλλά τουλάχιστον το τελικό αποτέλεσμα έχει και πάλι πολλά δυνατά.
Είμαστε πάρα πολύ ευχαριστημένοι με το φεστιβάλ που έχουμε. Θα μπορούσε να έχει ανακοινωθεί νωρίτερα, αλλά ας όψεται ένα συγκρότημα το οποίο ενάμιση μήνα μας είχε «ναι, υπογράφουμε συμβόλαιο» και τελικά μας είπε «θέλουμε περισσότερα». Τέλος πάντων, το αφήνω ασχολίαστο αυτό. Βρήκαμε αμέσως ευτυχώς αντικαταστάτη και είμαστε πάρα πολύ ευχαριστημένοι και με τον αντικαταστάτη. Πιστεύω ότι είναι και ακόμα καλύτερο από αυτό που είχαμε στα σκαριά.
Πολύ ωραία. Να σε πάω σε δύο μεριές τώρα λοιπόν. Κατά πρώτο, τι γίνεται με δυσκολίες πιο τεχνικής φύσεως, πιο εγχώριες δυσκολίες ας πούμε. Γιατί ΟΚ, έχουμε κάνει πολύ μόδα το φεστιβάλ στην Ελλάδα, αλλά φαντάζομαι δεν είναι και υπόθεση απλά ξύπνησα ένα πρωί, χτύπησα τα δάχτυλά μου και έχουμε φεστιβάλ.
Για να ξεπεράσω το σοκ της δουλειάς του περσινού φεστιβάλ, μου πήρε δύο μήνες. Ήμουνα δύο μήνες σε μια κατάσταση φυτού. Δηλαδή ήμουνα στο σπίτι αλλά δεν ήμουνα. Είχα πλήρη απουσία από οτιδήποτε. Το άγχος, τα τρεξίματα της πρώτης βερσιόν με έφεραν στο «παιδιά, εγώ αυτό το πράγμα δεν το ξανακάνω». Δε με ενδιαφέρει το οικονομικό κομμάτι, με ενδιαφέρει το κομμάτι της υγείας μου.
Έχω πολλούς συνεργάτες εξωτερικό, αλλά και πολλούς καλούς συνεργάτες εδώ πέρα, πάρα πολύ έμπειρα παιδιά, ο Στάμος, ο Στέφανος, ο Χάρης πολλοί άνθρωποι οι οποίοι σηκώνεις το τηλέφωνο και ξέρεις ότι αυτό που θα πεις θα γίνει μπαμ.
Πολύ έμπειρα παιδιά, άριστα στη δουλειά τους, που αν δεν ήταν αυτά δεν θα γινόταν φεστιβάλ. Φέτος είπα ότι δεν μπορώ να αναλάβω την ευθύνη για σχεδόν όλα τα κομμάτια του φεστιβάλ. Πρέπει κάπου να σπάσει. Με δυσκολίες, τις οποίες τις μάθαμε όμως πέρυσι, αλλά και ευκολίες, επειδή γίνεται πάλι στην Τεχνόπολη, που είναι φανταστικός χώρος. Δηλαδή να πάρεις το μετρό, να βγεις στον Κεραμεικό και περνώντας απέναντι να πας στο χώρο που γίνεται συναυλία, είναι κάτι μοναδικό.
Ξένοι που ήρθαν – πέρυσι ήρθε κόσμος από 71 χώρες να δει το φεστιβάλ – παραμιλούσαν με το χώρο. Οι Γερμανοί που έχουν το Rock Hard μου είπαν ότι ψάχνουν 20 χρόνια στη βιομηχανική περιοχή της Γερμανίας να βρουν τέτοιο χώρο και ήρθαμε εδώ πέρα και τον είχες έτοιμο μπροστά στα μάτια μας.
Είναι φοβερό. Δε μιλάμε για ανέσεις τύπου όχι χημικές τουαλέτες και τα λοιπά. Εννοείται ότι άμα δεν έχεις χώρο για τουαλέτες, έχεις χημικές. Δεν μπορείς να είσαι στα χωράφια. Αλλά εκεί ο χώρος έχει καφέ, έχει χώρο για φαγητά, έχει παιδική χαρά για τα παιδιά, έχει χώρο να κάτσεις να ξεκουραστείς, έχει χώρο υπερυψωμένο, έχει χώρο για να βάλεις τους καλλιτέχνες άνετα στο backstage, έχει χώρο για να βάλεις την παραγωγή σου, έχει χώρο για να βάλεις το παζάρι του βινυλίου.
Πραγματικά θεωρώ ότι είναι ένας φανταστικός χώρος και εκτός των άλλων και οι άνθρωποι που είναι στην Τεχνόπολη είναι σούπερ συνεννοήσιμοι.
Και όλα αυτά στο κέντρο της Αθήνας.
Όταν τελειώνεις τη συναυλία και έχεις πιει και δύο μπύρες και δεν θες να οδηγήσεις, πήρες το μετρό και πας στο σπίτι σου.
Καθώς αναφέρθηκες και στις απαιτήσεις των συγκροτημάτων και σε συνολικές ανάγκες, αυτό είναι το άλλο στο οποίο ήθελα να σε πάω. Πάμε πίσω στις τιμές πάντα σε κάτι τέτοιο. Ειδικά το Rock Hard έχει καλές τιμές για τα σημερινά δεδομένα, αν μη τι άλλο. Αλλά βλέπουμε μια γενική άνοδο τιμών παντού, τα εισιτήρια γίνονται δύσκολα. Τι ανάγκες υπάρχουν πραγματικά;
Είναι πολύ δύσκολα. Τα αεροπορικά εισιτήρια έχουν πάει στο Θεό. Οι αμοιβές των καλλιτεχνών συνεχώς αυξάνονται. Αυξάνεται συνεχώς η ενοικίαση των χώρων, οι τιμές των ξενοδοχείων, οι τιμές από τα βαν που μεταφέρουν τους καλλιτέχνες, όλα τα πάγια που έχεις, οι τιμές του backline, έχουν αυξηθεί τουλάχιστον 40%. Πού ακούστηκε να κλείνεις αεροπορικό εισιτήριο από Αγγλία με 750 ευρώ; Οι τιμές που παίζουν στα αεροπορικά εισιτήρια είναι οι διαφορές που υπάρχουν σε σχέση με άλλες χρονιές.
Τα καύσιμα έχουν τρομερή αύξηση γενικότερα. Φόροι αεροδρομίου, ξέρω εγώ τι. Όλα αυτά τα πράγματα δημιουργούν ένα κοκτέιλ το οποίο αναγκαστικά μπαίνει στην τιμή. Δεν υπάρχει περίπτωση να φέρεις ένα συγκρότημα που μπορεί να μαζέψει γύρω στα 700-800 άτομα, κάποιο συγκρότημα δηλαδή που δεν είναι για ένα χώρο σαν το Temple ή το Κύτταρο, και το μπάτζετ να επιτρέψει πλέον τιμή μικρότερη από 35 ευρώ.
Το βλέπουμε όντως και στην πράξη αυτό.
Κοίταξε να δεις. Ο διοργανωτής δεν πάει να κλέψει τον κόσμο, δηλαδή να πει το συγκρότημα αυτό μπορώ να το βάλω 20 ευρώ αλλά στο βάζω 40 για να βγάλω πολλά λεφτά. Αφού ξέρει ότι άμα το βάλει 40 δε θα πατήσει κανένας. Το βάζει εκεί που νομίζει ότι μπορεί να κάνει μια πρόβλεψη. Στη χαμηλότερη δυνατή τιμή πάντα που μπορεί να το βάλει το ειστήριο. Γι’ αυτό βλέπεις κάτι, ξέρω εγώ, 32 ευρώ, 29. Δηλαδή το 29 είναι ότι κάποιος λέει, ρε παιδιά, δεν θέλω να το βάλω 30, είναι ψυχολογικό. Τέτοια φάση.
Είναι τόσο αυξημένα τα κόστη μιας συναυλίας, μιας διοργάνωσης, που είναι πρακτικά αδύνατο πλέον να έχουμε τιμές που είχαμε πριν από 3-4 χρόνια. Ο COVID τα εκτόξευσε όλα.
Ισχύει ότι η μεγάλη αύξηση ήρθε πολύ μαζικά τώρα τα τελευταία λίγα χρόνια.
Πολύ ακριβότερη πια μια παραγωγή συναυλίας. Πολύ ακριβότερη.
Ο κόσμος πάντως εξακολουθεί να έρχεται. Το περσινό Rock Hard Festival είχε πολύ μεγάλη προσέλευση, πολύ καλή και η αντίδραση. Συνολικά ο κόσμος το γούσταρε. Ο κόσμος το θέλει.
Αυτό είναι που εκλάβαμε και αυτό είναι που μας έκανε να ξανακάνουμε το φεστιβάλ. Δεν είναι ότι γίναμε πλούσιοι. Σε διαβεβαιώνω ότι δε γίναμε πλουσιότεροι. Το να στήσεις κάτι για πρώτη φορά είναι τόσο ακριβό και τόσο δύσκολο, η επένδυση που κάνεις είναι τόσο μεγάλη που θέλει πάρα πολλά εισιτήρια για να να πεις «έπιασα την καλή». Δεν την πιάνεις την καλή με τίποτα με αυτές τις συναυλίες. Περισσότερο ικανοποιείς τα δικά σου γούστα.
Λες ότι κάνω μια παραγωγή που γίνεται στα πλαίσια της ισχυροποίησης του brand που λέγεται Rock Hard. Ένας διεθνής οργανισμός είναι το Rock Hard το οποίο έχει φεστιβάλ στην Γερμανία και στην Ελλάδα και πιθανότα σε λίγο καιρό να γίνουν και στη Γαλλία και την Ιταλία κάποια φεστιβάλ. Αλλά συνεργαζόμαστε και σε άλλες χώρες. Όλο αυτό λοιπόν το πράγμα δεν έχει στόχο τη μεγιστοποίηση του κέρδους, να πεις ότι βάζω στην τσέπη λεφτά. Το κάνω για να ισχυροποιήσω το brand.
Κανείς δε θέλει να χάσει λεφτά, αλλά ο βασικός στόχος είναι το να ακουστεί το Rock Hard Festival στα πέρατα του κόσμου. Και όπως είπα, πέρυσι ήρθαν από 71 χώρες. Από τη Βενεζουέλα, από την Αυστραλία, από τη Σαουδική Αραβία, aπό τη Χιλή, από ό,τι απίθανη χώρα μπορεί να φανταστεί κανένας.
Η μουσική μας ενώνει στην κυριολεξία εδώ πέρα. Η ικανοποίηση του πράγματος λες λοιπόν, η ικανοποίηση των δικών μας επιθυμίων. Θέλω να δω τον τρελό καλόγερο πάλι μαζί με τους Candlemass. Θέλω να ακούσω εδώ ένα δίσκο που μου αρέσει να παίζεται ολόκληρος.
Κοίταξε να δεις. Όταν κάνεις φεστιβάλ, συναυλίες και λοιπά, η αλήθεια είναι ότι συναντάς πλευρές καλλιτεχνών που δεν τις περίμενες. Πολλές φορές λίγο ξεφεύγουν τα όρια και παραγίνονται περίεργα. Candlemass με Messiah για παράδειγμα δε νομίζω να ξαναγίνει.
Τέλος πάντων. Κάθε αρχή και δύσκολη, η συνέχεια πιο εύκολη. Οπότε θα έχουμε συνέχεια; Φέτος δηλαδή πώς το βλέπεις να πηγαίνει; Είναι ικανός αριθμός για να σκέφτεσαι ήδη για του χρόνου;
Γενικότερα σκεφτόμαστε πώς μπορεί να γίνει κάτι καλύτερο. Σκοπός είναι να μείνει το φεστιβάλ, αλλά επίσης έτερος σκοπός είναι να λειτουργούν τα πράγματα όπως ακριβώς τα θέλουμε. Μέχρι στιγμής όλα τρέχουν ομαλά.
Ο Σεπτέμβριος είναι μια πολύ δύσκολη εποχή. Είναι πολύ δύσκολη εποχή για να καλείς καλλιτέχνες, γιατί οι Αμερικάνοι καλλιτέχνες βρίσκονται στην Αμερική, το ζήσαμε πέρυσι με τους Overkill, που τους φέραμε fly-in show, έπαιξαν και ξαναγύρισαν Αμερική. Σας διαβεβαιώνω ότι δεν είναι καθόλου εύκολο και δεν είναι μόνο οικονομικό το θέμα. Έχει να κάνει με το ότι ένας καλλιτέχνης τώρα που είναι στα 60 του σου λέει, σιγά με σηκωθώ τώρα από την Αμερική για να έρθω στην Ελλάδα να παίξω και να ξαναγυρίσω. Το κάναμε. Οι Overkill δεν ερχόντουσαν ούτε όταν έπαιζαν στην Ευρώπη.
Για να πείσω τους Heaven’s Gate πέρυσι να παίξουν, έφαγα έξι μήνες από τη ζωή μου. Είναι κάτι που δε θα ξανακάνω ποτέ. Το ευχαριστήθηκα όσο τίποτα. Kαι ακόμα περισσότερο ευχαριστήθηκα την αντίδρασή τους μετά τη συναυλία και την αγκαλιά που με πήρανε όλοι.
Πάλι, οι δυσκολίες είναι αδιανόητες. Τα αμερικάνικα συγκροτήματα είναι στην Αμερική. Τα ευρωπαϊκά συγκροτήματα έχουν παίξει στα ευρωπαϊκά φεστιβάλ όλο το καλοκαίρι και συνήθως πάνε περιοδεία στην Αμερική. Ή ξεκουράζονται και μπαίνουν στούντιο για να εγραφήσουν ένα δίσκο. Ξέρεις πόσο άκυρα φάγαμε από συγκροτήματα που έχουν περιοδεία στην Αμερική;
Δεν είναι καθόλου εύκολο να βρεις Blood Fire Death που είναι ένα συγκρότημα που αποτελείται από μέλη από εννιά διαφορετικά γκρουπ. Άντε να βρεις το schedule που να μην έχει conflict, να μην πέφτει το ένα πάνω σ’ άλλο.
Δύο μέρες το χρόνο, σύγκλιση πλανητών.
Αυτό. Οι Blood Fire Death λοιπόν δίνουν τρία live το χρόνο. Ένα από αυτά είναι στην Ελλάδα. Όχι επειδή είμαστε όμορφοι, που είμαστε, αλλά επειδή έτυχε ημερομηνία, έκατσε, αλλά προσπαθήσαμε. Αυτά θέλουν και κόπο και τρόπο.
Είναι αυτό που ανέφερες πάλι εσύ πριν, η ικανοποίηση του κόσμου. Δεν ξέρω πώς το βλέπεις, για τους Heaven’s Gate που ανέφερες, πώς αισθάνθηκες, πώς είδες τον κόσμο να τα παίζει πέρυσι όταν ανεβήκανε.
Βρήκα έναν άνθρωπο, δεν τον ήξερα, δεν με ήξερε, με βλέπει, μου λέει, βλέπω διαπίστευση, βλέπω φοράς μπλουζάκι, Heaven’s Gate. Κάτι θα είσαι εσύ εδώ πέρα. Του λέω, πες μου, αδερφέ, τι θέλεις. Και μου λέει, είμαι ο διοργανωτής της τελευταίας συναυλίας που έκαναν ποτέ οι Heaven’s Gate στη Σουηδία και ήρθα για να δω την επόμενη συναυλία τους. Μπορείς να με φέρεις σε επαφή με κάποιον από αυτούς; Και τον πήρα, τον πήγα backstage και με το που τον είδανε…
Για μήνες μετά, για μήνες, με έβρισκε κόσμο στο δρόμο που δεν τον ήξερα και με αγκάλιαζε που κάναμε αυτό με τους Candlemass και τον Messiah. Αυτό το αίσθημα του ότι κάναμε πολλούς ανθρώπους ευτυχισμένους, ανάμεσα σε αυτούς και εμάς, γιατί πάνω απ’ όλα είμαστε οπαδοί και κάναμε αυτό που θέλαμε να δούμε. Αυτό το αίσθημα δεν το αλλάζεις.
Και δεν είχε να κάνει με την αυτοπροβολή, αυτά είναι τα θέματα μας τώρα, να φτάσουμε να είμαστε «ροκστάρ». Το θέμα είναι πως βλέπεις ότι κάτι που έκανες έχει αντίκρισμα, έχει έναν αντίκτυπο. Δεν είναι ότι έκανες μια συναυλία, ήρθε ο κόσμος, έφυγε και την επόμενη μέρα κανείς δεν ασχολήθηκε μαζί μας. Ο κόσμος πέρασε ωραία και αξίζει το κόπο να το ξανακάνεις.
Μεγαλώνει και το brand όπως είπες, αλλά το κρατάω αυτό. Πάνω απ’ όλα είστε οπαδοί. Πάνω απ’ όλα είμαστε όλοι οπαδοί.
Αυτός είναι ο λόγος που ασχολούμαστε. Πιστεύει κανείς ότι εγώ, που ασχολούμαι με site και με περιοδικά για το heavy metal παραπάνω από 30 χρόνια και είναι η βασική μου δουλειά αυτή, πως έχω βγάλει τόσα χρήματα πλέον ώστε δε με ενδιαφέρει καν; Να δει, αν μπορεί κανείς να ζήσει εύκολα κρατώντας ένα heavy metal site. Έχετε και εσείς.
Εμείς είμαστε ερασιτέχνες, αλλά μπορώ να το φανταστώ.
Μπορείς να φανταστείς πόσο δύσκολο είναι να πεις ότι ζεις την οικογένειά σου από αυτό το πράγμα; Για χρόνια. Έχω ακούσει του κόσμου τις βλακείες. Και απορώ που μπορεί να πιστεύει κανείς ότι παίζουν στο heavy metal και ιδίως στην Ελλάδα τόσα χρήματα που να λένε «α, παίρνει χρήματα για να κάνει αυτό», τι παίρνεις, ένα εικοσάρικο; Θα με σώσει το εικοσάρικο; Λες και θα πάρουμε τώρα ένα εικοσάρικο για να γράψουμε μια καλή κριτική. Έτσι επιβιώνουμε 21 χρόνια που είναι το Rock Hard, με εικοσάρικα και πενηντάρικα;
Αλλά ζούμε την εποχή των social media. Η κάθε φωνή νομίζει ότι έχει και βάρος. Λέει καθένας το δικό του, χωρίς να έχει ποτέ σκεφτεί κάτι παραπάνω, όλοι ψάχνουν παντού να αποδώσουν ευθύνες.
Και πάντα αυτοί που φωνάζουν είναι αυτοί που φαίνονται, αλλά δεν είναι υποχρεωτικά η πλειοψηφία. Οι σιωπηλοί είναι συνήθως η πλειοψηφία, αλλά δεν φαίνονται.
Έτσι είναι. Να σου πω, δεν έχω κανένα παράπονο. Άμα καθόμασταν να μας πειράζουν αυτά τα πράγματα, πλέον θα είχα σταματήσει να ασχολούμαι με αυτό.
Μακάρι να το συνεχίσεις και πολύ παραπάνω, δεν μπορώ να πω κάτι άλλο εδώ πέρα.
Αυτός είναι ο στόχος. Ελπίζω πρώτα απ’ όλα να περάσουμε όλοι ωραία σε αυτό το φεστιβάλ, γιατί είναι labor of love, κάτι το οποίο είναι από οπαδούς για οπαδούς. Δεν υπάρχει ούτε κάποιος γκράντε χορηγός, ούτε τίποτα. Εμείς ερχόμαστε, κάνουμε το φεστιβάλ, φέρνουμε τις μπάντες που γουστάρουμε, γουστάρετε ή θεωρούμε ότι θα γουστάρει ο κόσμος, να περάσουμε ωραία.
Καθώς βαίνουμε προς το τέλος λοιπόν και επειδή πιάσαμε και τη σύγχρονη εποχή, πώς βλέπεις τον κόσμο που έρχεται στο φεστιβάλ και στις συναυλίες γενικότερα; Κινητά, social media, προσέγγιση…
Τα κινητά δυστυχώς είναι αναπόφευκτα. Είναι μέρος του όλου, πολλοί θα κάτσουν να τραβήξουν. Αλλά δεν τα βλέπουν. Άντε να τα ανεβάσουν σε YouTube και social media και μετά να τα σβήσουν.
Το πιο ανησυχητικό που βλέπω είναι η μεγάλη ηλικία των οπαδών. Υπάρχουν και νέα παιδιά όπως εσύ, αλλά πολλοί είναι μεγαλύτερης ηλικίας. Η γενιά αυτή γερνάει. Στο εξωτερικό ο μέσος όρος είναι ακόμα μεγαλύτερος. Και οι νεότεροι είναι λιγότεροι και συχνά με περισσότερο ενδιαφέρον να τραβήξουν με το κινητό και να ανεβάσουν, παρά να παρακολουθήσουν συναυλία.
Θα πω πάντως ότι βλέπουμε και νεότερο κόσμο σε αρκετές συναυλίες, έστω και αν η συναυλιακή κουλτούρα έχει αλλάξει δυστυχώς αρκετά. Εν πάση περιπτώσει, με βάση αυτά και για να κλείσουμε, πώς βλέπεις τα επόμενα βήματα του Rock Hard Festival; Νεότερες μπάντες; Μεγαλύτερη διάρκεια;
Το Rock Hard Festival δείχνει και προωθεί νέες μπάντες, τις θέλουμε και θέλουμε και το νεότερο κόσμο. Αλλά ξέρουμε και σε τι κοινό απευθυνόμαστε, ότι είναι μεγαλύτερης ηλικίας. Βασιζόμαστε και στις παλαιότερες μπάντες για αυτό.
Το να το κάνουμε μεγαλύτερο και μακροήμερο είναι δύσκολο. Θέλεις άλλη τοποθεσία, αλλά εκεί δε θα έρθει κόσμος. Έχουμε γενικά μια νωθρή φεστιβαλική παιδεία. Ο κόσμος έρχεται να δει μόνο ορισμένες μέρες ή μπάντες, οπότε δεν μπορείς να βάλεις πολλές ημέρες συνεχόμενες.
Αυτό που θέλω περισσότερο είναι να φέρουμε κι άλλα σχήματα από τη λίστα με τα απίθανα. Όσο περισσότερα μπορούμε. Να γίνουν reunions. Χτυπάω πόρτες, έχω μιλήσει, μιλάω και θα συνεχίσω. Πολλοί δε θέλουν, αλλά ποτέ μη λες ποτέ. Αν όλα πάνε καλά, ποιος ξέρει; Είμαστε οπαδοί και το κάνουμε οπαδικά. Θα είμαι ευτυχισμένος αν έρθουν 2-3. Οι Candlemass με Messiah ξεκίνησαν σαν αστείο και τελικά κατέληξε να συμβεί μέσα σε ένα μήνα. Ούτε η γυναίκα μου δεν το ήξερε, όταν το ξεκίνησα με ρωτούσε αν ήμουν τρελός.
Με το καλό λοιπόν. Σάκη, σε ευχαριστώ πολύ για το χρόνο σου και για όλα τα ενδιαφέροντα που μοιράστηκες. Τα καλύτερα για το φεστιβάλ και ελπίζω με το καλό να βρεθούμε και να μιλήσουμε και εκεί.
Εγώ σε ευχαριστώ Βασίλη, για το ενδιαφέρον σας και τη συμμετοχή σας. Σας περιμένουμε στο Rock Hard Festival, θα είναι φοβερά.
