Συνέντευξη: Ο Ηλίας Ανδριόπουλος είναι Straight On Music

Ηλίας-Ανδριόπουλος
Ηλίας-Ανδριόπουλος

Ένας από τους πιο σημαντικούς Έλληνες μουσικοσυνθέτες και άξιος εκπρόσωπος του έντεχνου λαϊκού τραγουδιού. Ο Ηλίας Ανδριόπουλος, στη πολύχρονη μουσική του πορεία έχει μελοποιήσει ποιήματα του Γιώργου Σεφέρη, του Οδυσσέα Ελύτη, του Διονύσιου Σολωμού και του Ανδρέα Κάλβου αλλά και στίχους του Μάνου Ελευθερίου, του Νίκου Γκάτσου και του Μιχάλη Μπουρμπούλη. Έχει συνεργαστεί με τον Νίκο Ξυλούρη, τον Μανώλη Μητσιά, τον Αντώνη Καλογιάννη, τη Σωτηρία Μπέλλου, την Άλκηστη Πρωτοψάλτη και τη Νένα Βενετσάνου. Με αφορμή τον ολοκαίνουριο δίσκο του, ‘Ο Πρώτος Ύμνος’, αυτήν την εβδομάδα φιλοξενούμε στο StraightonMusic τον Ηλία Ανδριόπουλο.

-Κύριε Ανδριόπουλε, τι είναι για εσάς η μουσική;

Για μένα η μουσική είναι όλη μου η ζωή. Το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον. Από την ηλικία των δέκα ετών που εντόπισα τη κλίση μου στη μουσική όλα γυρίζουν γύρω από αυτήν.

-Την αντιμετωπίζετε μόνο ως επάγγελμα ή και ως προσωπική σας ανάγκη;

Θεωρώ πως ένας καλλιτέχνης δεν μπορεί να ζήσει αν αντιλαμβάνεται τη τέχνη του αποκλειστικά ως επάγγελμα που κάποιες ώρες της ημέρας τις γεμίζει με αυτήν και τον υπόλοιπο χρόνο του τον διαθέτει για άλλα χόμπι. Έτσι ακριβώς την αντιμετωπίζω και τη δική μου τέχνη, τη μουσική, σαν μια εσωτερική μου ανάγκη που δε παύει να υπάρχει.

-Πώς καλλιεργήθηκε αυτή η τάση σας στη μουσική;

Είχα την τύχη ή την ατυχία να μεγαλώσω σε μια περίοδο αρκετά δύσκολη για τα ελληνικά δεδομένα, τη δεκαετία του ’60, μέσα σε σε μια αγροτική οικογένεια κάπου στην επαρχία. Σε ένα αρκετά στερημένο περιβάλλον τόσο από πλευράς παιδείας όσο και από οικονομικής πλευράς. Εκείνη την περίοδο η Ελλάδα αντιμετώπιζε πολύ μεγάλη φτώχεια και τα παιδιά των λαϊκών τάξεων δυσκολευόντουσαν να βρουν το δρόμο τους και να λάβουν τη σωστή μόρφωση. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο εμπλουτίστηκα με βιώματα, σε μια εποχή όπου το νήμα του λαϊκού πολιτισμού δεν είχε κοπεί… Έτσι, λοιπόν, κατάφερα με αυτά τα βιώματα να αγαπήσω την τέχνη μου και στη συνέχεια να γράψω μουσική έχοντας στο νου μου αυτά που είχα βιώσει.

-Ήταν διαφορετική η επαρχία σε σχέση με σήμερα;

Βεβαίως. Η σημερινή επαρχία είναι αρκετά κλειστή και μικροαστική σε λογικές και σε συμπεριφορές. Τότε η επαρχία είχε μια άλλου τύπου αυθεντικότητα.

-Πότε ξεκινήσατε να γράφετε τραγούδια;

Όταν ήμουν στρατιώτης την περίοδο της χούντας το 1972. Τότε ήμουν 21 ετών. Είχα γράψει κάποια πρωτόλεια πάνω σε ποιήματα του Γιώργου Σεφέρη ο οποίος είχε πεθάνει ένα χρόνο πριν. Το ‘Όνειρο’ και τη ‘Σαντορίνη’. Ένας ριζοσπάστης λοχαγός για εκείνη την εποχή μου ζήτησε να κάνουμε ένα αφιέρωμα στον Σεφέρη και πραγματικά μου έκανε μεγάλη εντύπωση αυτή η κίνηση γιατί η χούντα ήταν σφόδρα εναντίον του ποιητή. Τα τραγούδια αυτά στη συνέχεια των χρόνων τα διόρθωσα και τα έβαλα στον ‘Κύκλο Σεφέρη’ και τους ‘Αργοναύτες’.

-Πότε έγινε η πρώτη επίσημη παρουσίαση τραγουδιών σας σε κοινό;

Το 1975 έκανα την πρώτη μου συναυλία στο θέατρο Ακροπόλ την οποία και παρουσίασε ο Μάνος Κατράκης. Εκεί παρουσίασα σε μεγάλο κοινό για πρώτη φορά τραγούδια από τον ‘Κύκλο Σεφέρη’ και κάποια άλλα σε στίχους του Ερρίκου Θαλασσινού. Τραγούδησαν ο Νίκος Ξυλούρης, η Χάρις Αλεξίου και η Τάνια Τσανακλίδου. Εκείνη την περίοδο εργαζόμουν ως υπάλληλος σε μια εταιρεία πετρελαίων και παράλληλα σπούδαζα μουσική τα απογεύματα. Όταν έδωσα τη συναυλία εξακολουθούσα να δουλεύω στην εταιρεία, οπότε αρκετοί συνάδελφοι από την εταιρεία ήρθαν με τις οικογένειές τους και με τίμησαν, πράγμα που έκανε το θέατρο να γεμίσει μόνο σχεδόν από τους συναδέλφους μου. Τελικώς, η συναυλία ήταν επιτυχημένη και προκάλεσε μεγάλη απήχηση στις εφημερίδες και το κοινό. Σε αυτήν την επιτυχία, βέβαια, συνετέλεσε και το κλίμα της εποχής που ευνοούσε νέους καλλιτέχνες που παρουσίαζαν τις δουλειές τους.

-Έχετε συνεργαστεί με σημαντικούς στιχουργούς και άξιους ερμηνευτές σε αρκετούς δίσκους στην μέχρι τώρα καριέρα σας. Ξεχωρίζετε κάποια δουλειά;

Κατα περιόδους εντοπίζω καλά στοιχεία σε διάφορα έργα μου. Τελευταία έχω μια αδυναμία στις ωδές που έχω κάνει πάνω στον Ανδρέα Κάλβο. Δεν μπορώ, φυσικά, να μην αναφερθώ στην ομορφιά των ‘Προσανατολισμών’, σε ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη.

-Είστε φειδωλός όσον αφορά την πορεία σας στη δισκογραφία. Πώς το κρίνετε;

Η αλήθεια είναι πως δεν έχω παράξει μεγάλο μουσικό έργο σε ποσότητα. Δεν είμαι ένας πολυγραφότατος συνθέτης. Κάθε άλλο. Φρόντισα με αυτή μου την επιλογή της επιλεγμένης σύνθεσης να αποφύγω τα πολλά λάθη πάνω στη μουσική και να γράφω όταν ήξερα μέσα μου ότι θα βγει κάτι πραγματικά καλό. Βεβαίως και έχω κάνει λάθη μέσα στο έργο μου και βλέποντας τώρα κάποια πράγματα θα μπορούσα να τα έχω αποφύγει αν ήμουν πιο αυστηρός. Πιστεύω ότι έπραξα καλώς.

-Πώς ήταν οι συνεργασίες σας με τους στιχουργούς και τους ερμηνευτές;

Οι συνεργασίες μου με τους στιχουργούς και τους ερμηνευτές ήταν συναντήσεις δημιουργικές όπου όλοι μεθούσαμε από μία καλλιτεχνική ιδέα. Φροντίζαμε να ομορφαίνουμε το από κοινού δημιούργημά μας, τον δίσκο που φτιάχναμε και βάζαμε τα δυνατά μας. Θέλαμε να ευχαριστηθούμε τόσο εμείς, όσο και ο κόσμος που θα το άκουγε. Σήμερα δυστυχώς τα πράγματα έχουν αλλάξει. Όλοι όμως κρίνονται εκ του αποτελέσματος.

-Πώς θυμάστε τη συνεργασία με τη Σωτηρία Μπέλλου;

Γράφοντας τα ‘Λαϊκά Προάστια’ είχα σκεφτεί να τοποθετήσω μια κόντρα φωνή για να τα ερμηνεύσει ώστε να υπάρξει και μια καινοτομία. Έτσι κατέληξα στην Μπέλλου. Την άποψή μου την ενστερνίστηκε και ο στιχουργός Μιχάλης Μπουρμπούλης και το αποτέλεσμα μας δικαίωσε και τους δύο. Επιμείναμε στην αντίθετη γνώμη του παραγωγού Αλέκου Πατσιφά ο οποίος θεωρούσε πως η Σωτηρία ήταν τοποθετημένη στο ρεμπέτικο και δεν είχε λόγο να ασχοληθεί με την τότε έντεχνη λαϊκή πλευρά. Ήταν, βέβαια, και δύσκολος ως άνθρωπος η Μπέλλου και ο Πατσιφάς είχε τους ενδοιασμούς του. Αλλά τελικά όλα δρομολογήθηκαν θετικά. Η Μπέλλου ήταν ιδιόρρυθμη αλλά αν κατάφερνε κανείς να της λύσει τους προβληματισμούς που είχε και να κερδίσει την εμπιστοσύνη της, τότε δεν είχε κανένα πρόβλημα. Είχαμε φοβερή χημεία.

-Υπήρξε κάποιος με τον οποίο δε συνεργαστήκατε αλλά το επιθυμούσατε;

Με τον Νίκο Γκάτσο δε συνεργάστηκα όπως θα ήθελα. Θέλαμε και οι δυο να κάνουμε περισσότερα πράγματα αλλά δεν τα βρήκαμε με τι δισκογραφικές εταιρείες. Έτσι, αρκέστηκα στο ένα τραγούδι που γράψαμε μαζί.

-Τι σας έδινε το ερέθισμα για να γράψετε;

Τα βιώματά μου και η εποχή στην οποία υπήρξα και δραστηριοποιήθηκα. Η εποχή και η χώρα αυτή στην οποία διαμένω, μου έδινε συνεχώς τα ερεθίσματα για να εκφράσω τόσο τους δικούς μου προβληματισμούς, όσο και τους προβληματισμούς ολόκληρης της κοινωνίας.

-Πώς θεωρείτε τον ρόλο του καλού καλλιτέχνη μέσα στην ελληνική πραγματικότητα;

Θεωρώ πως ο ελληνικός λαός έχει μεγάλες αρετές και μεγάλα προτερήματα. Ο καλός καλλιτέχνης πηγάζει από τον λαό. Είναι ο εκφραστής των καημών του και οφείλει να τους αφουγκράζεται και να τους αποτυπώνει. Ο καλός καλλιτέχνης πιστεύω πως δεν πρέπει να πολιτεύεται. Πρέπει να ζυγίζει τη ζωή και να προχωράει μαζί με την εποχή του. Δε θα πρέπει να ευτελίσει το ρόλο του και να γίνει κομματάρχης.

-Κρίνετε ως λάθος τις κατά καιρούς κινήσεις του Μίκη Θεοδωράκη να ασχοληθεί με τα κοινά;

Ο Μίκης, πέρα από τη μεγάλη του καλλιτεχνική αξία, έχει κάνει και κάποια λάθη στις πολιτικές του απόψεις. Παρόλα αυτά, όταν έπρεπε να τοποθετηθεί, έδωσε το παρόν. Και ως νέος υπερασπίστηκε τις ιδέες του με παρρησία μέσα από μεγάλες δοκιμασίες και ύστερα ως τίμιος αγωνιστής πάλεψε για τις αξίες και τα αιτήματα της χώρας. Όμως, στην περίοδο της μεταπολίτευσης, μέσα σε αυτή του τη φόρα και την παρορμητικότητα ενεπλάκη υπερβολικά για μένα. Πιστεύω πως έπρεπε να είχε αποστασιοποιηθεί από τα κομματικά πράγματα και να έπαιζε το ρόλο ενός πνευματικού συμβόλου. Σαφώς και είναι ένα κορυφαίο πνευματικό σύμβολο, απλά θα είχε μεγαλύτερη δύναμη η φωνή του αν ήταν αποστασιοποιημένος.

-Έχετε εκφραστεί πλήρως μέσα από τη δουλειά σας ή υπάρχουν συναισθήματα που δεν έχουν ειπωθεί;

Υπάρχουν πολλά πράγματα τα οποία θέλω να εκφράσω. Πάντα ο καλλιτέχνης έχει κάτι καινούριο να πει και να επαναπροσδιορίσει.

-Τι είναι ο έρωτας;

Ο έρωτας είναι ένα στοιχείο που κινητοποιεί όλο το δημιουργικό είναι του ανθρώπου. Είτε με λύπη, είτε με ενθουσιασμό. Τον βοηθάει να ξεφύγει από την αδράνεια και να μπει σε ένα δημιουργικό πεδίο.

-Πως λειτουργεί η φιλοδοξία σε ένα καλλιτέχνη;

Η φιλοδοξία είναι αναπόσπαστο κομμάτι ενός καλλιτέχνη. Αν κάποιος καλλιτέχνης δεν ήταν φιλόδοξος και δεν είχε ένα υπέρμετρο εγώ, δε θα έκανε τέχνη. Θα ήταν ένας μέτριος άνθρωπος που θα έκανε μέτρια πράγματα.

-Οδηγεί στη ματαιοδοξία;

Κάποιες φορές συμβαίνει και αυτό. Όταν, όμως, συμβαίνει πρέπει να επικρατεί το μέτρο και η ιεραρχία ώστε να τιθασσεύονται οι ανεξέλεγκτες δυνάμεις.

-Τι σας ενοχλεί στη σημερινή κοινωνία;

Με ενοχλεί η αντιπνευματικότητα και η άσχημη κατάληξη της Ελλάδας λόγω κακών χειρισμών ανόητων ανθρώπων που πίστεψαν πως την κυβέρνησαν.

-Πώς είστε στην καθημερινότητά σας;

Μεγαλώνοντας γίνομαι πιο επιλεκτικός. Είμαι ένας απλός, ήπιος και καθημερινός άνθρωπος. Φροντίζω να είμαι δίκαιος και να κατανοώ τους ανθρώπους.

-Ετοιμάσατε κάτι καινούριο δισκογραφικά;

Κυκλοφόρησε πρόσφατα ο δίσκος ‘Ο Πρώτος Ύμνος’ που εμπεριέχει καινούρια και παλιά τραγούδια τα οποία κινούνται στο δικό μου γνώριμο μουσικό ύφος. Θα πρέπει να αναφέρω την συμμετοχή του συνεργάτη μου Τάση Χριστογιαννόπουλου, της χορωδίας Ambitus του Λεοντείου Λυκείου της Νέας Σμύρνης και την ερμηνεία της αξέχαστης Μαρίας Δημητριάδη και του Κώστα Καράλη σε τρία τραγούδια.

-Τι φοβάστε;

Μήπως συμβεί κάτι ακόμα πιο άσχημο στη χώρα μας.

-Τι σας έρχεται στο μυαλό όταν ακούτε τα παρακάτω ονόματα;

Σωτηρία Μπέλλου: μια κολώνα του ελληνισμού

Άλκηστις Πρωτοψάλτη: εκλεκτή φίλη και σημαντική καλλιτέχνις

Νένα Βενετσάνου: σηματοδοτεί πολύ ιδιαίτερα το ελληνικό τραγούδι

Νίκος Ξυλούρης: μια βαθιά ρίζα ελληνικού πολιτισμού

Μάνος Ελευθερίου: η νεότερη ποίηση που έγινε καλό ελληνικό τραγούδι

Νίκος Γκάτσος: ο τελευταίος μεγάλος Έλληνας ποιητής

Μιχάλης Μπουρμπούλης: εκφράζει μια όψη των προβληματισμών μου σε ελληνικά θέματα

Οδυσσέας Ελύτης: η φωνή μιας Ελλάδας που φιλοτεχνεί το παρόν της μέσα από το παρελθόν της