Ο ύμνος που σημάδεψε μία ολόκληρη γενιά

Kurt Cobain
Kurt Cobain

Φαντάζομαι πως οι φίλοι της μουσικής που ξυπνούσαν το πρωί της 10ης Σεπτεμβρίου του 1991 δεν περίμεναν ότι εκείνη την ημέρα θα κυκλοφορούσε ένα από τα κορυφαία και πιο επιδραστικά κομμάτια όλων των εποχών.

Ο λόγος φυσικά για το ‘Smells Like Teen Spirit’ το οποίο ερχόταν ως lead single για να προαναγγείλει το δεύτερο άλμπουμ των Nirvana, με τίτλο ‘Nevermind’.

Βέβαια, αν και το βαρύ πυροβολικό του ‘Nevermind’, είχε θεωρηθεί πως θα ήταν το ‘Come As You Are’, το ‘Smells Like Teen Spirit’ κατάφερε να παρασύρει τα πάντα στον διάβα του.

Η τρομερή επιτυχία του, εκτόξευσε λίγο αργότερα το ‘Nevermind’ στην κορυφή των charts, έκανε τους Kurt Cobain, Dave Grohl και Krist Novoselic περιζήτητους και, όπως και όλο άλμπουμ, μαζί και με το ‘Ten’ των Pearl Jam που είχε κυκλοφορήσει λίγο νωρίτερα, σήμανε την αντίστροφη μέτρηση για την δημοφιλία της grunge μουσικής που στα μέσα των ’90s έζησε τις μεγαλύτερες στιγμές της.

Το ‘Smells Like Teen Spirit’ είναι ένας ύμνος της μοντέρνας ροκ μουσικής. Τραγούδι που αγαπήθηκε όσο λίγα από τη νεολαία της εποχής εκείνης και όχι μόνο, και που είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό των Nirvana, μίας μπάντας που βρίσκεται σε πολλές παλιές κασέτες ροκ συγκροτημάτων που έπαιξαν αργότερα ή παίζουν τώρα μουσική.

Ένα τραγούδι τόσο classic που δεν θυμάσαι πότε το άκουσες πρώτη φορά, είναι σαν να το ήξερες πάντα.

Πάνω από όλα όμως, μιλάμε για ένα κομμάτι που με το attitude και την ενέργειά του σημάδεψε μια ολόκληρη γενιά, εκφράζοντας τέλεια τη δυσφορία και την απάθεια των «απροσάρμοστων» και αγκαλιάζοντας τους κοινωνικά μη-αποδεκτούς νέους της εποχής. Για πολλούς, αυτή θεωρείται η στιγμή που η εναλλακτική ροκ αρχίζει, παραδόξως, να γίνεται mainstream.

Δεν ήταν όμως μόνο οι στίχοι του Cobain και το catchy ριφάκι του ‘Smells Like Teen Spirit’. Το γκρινιάρικο ύφος τους, το ατημέλητο look τους και η αδιαφορία για τα media που τους κυνηγούσαν, έθεταν όλο το πλαίσιο.

Το μουντό κλιπ του τραγουδιού, γυρισμένο σε σχολικό γυμναστήριο και βασισμένο στο concept της σχολικής συναυλίας που μετατρέπεται σε χάος την ώρα που οι μαζορέτες χορεύουν με το σήμα της αναρχίας πάνω τους, αντικατοπτρίζει το πώς ο Cobain έβλεπε τη γενιά του.

Nirvana – Smells Like Teen Spirit (Official Music Video)

Για να γνωρίσουμε όμως λίγο καλύτερα το ‘Smells Like Teen Spirit’, μαζέψαμε 5 ενδιαφέροντα facts γύρω από το κομμάτι.

‣ Ο τίτλος του ‘Smells Like Teen Spirit’ δεν προέκυψε με τον τρόπο που ίσως φαντάζεστε. Ο Cobain εκείνη την περίοδο είχε σχέση με την Tobi Vail από τις Bikini Kill (μία μπάντα για την οποία έχουμε μιλήσει πιο αναλυτικά και στα πιο τρελά ονόματα συγκροτημάτων).

Η bandmate της Vail και frontwoman των Bikini Kill, Kathleen Hanna, διατηρούσε στενές σχέσεις με τον Cobain και ένα αυγουστιάτικο βράδυ του 1990, θέλοντας να εκφράσει το «σημάδι» που είχε αφήσει η bandmate της στο σώμα του Cobain, έγραψε στον τοίχο δωματίου ενός μοτέλ, την επιγραφή «Kurt Smells Like Teen Spirit» – όπου «Teen Spirit» η μάρκα ενός αποσμητικού! Ο Kurt είδε σε αυτή τη φράση την τέλεια αντισυμβατική κραυγή που έψαχνε για το κομμάτι και η συνέχεια είναι γνωστή…

Όπως έχουν παραδεχτεί και οι ίδιοι οι Nirvana, το ‘Smells Like Teen Spirit’ προέκυψε όταν προσπάθησαν να γράψουν ένα κομμάτι στο ύφος των Pixies, μπάντας που επηρέασε όσο λίγες τον Cobain.

Το riff του τραγουδιού έχει κατά καιρούς αναφερθεί πως μοιάζει πολύ με το ‘More Than A Feeling’ των Boston, αποτελώντας μία grunge εκδοχή του, ποτισμένη με μεγάλη επιθετικότητα. Οι Nirvana πάντως το θεώρησαν μία καλή ευκαιρία για να κάνουν πλάκα, αφού στο Reading του ’92 έκαναν μία ειρωνική αναφορά σε αυτή την υποτιθέμενη ομοιότητα, παίζοντας λίγο από το κομμάτι των Boston, πριν το intro του ‘Smells Like Teen Spirit’.


Playlist: Kurt Cobain’s Room


Το νεανικό κοινό που συμμετέχει στο βίντεο κλιπ, ήρθε μετά από ανοιχτό κάλεσμα της μπάντας στους fans συναυλίας τους που έλαβε χώρα δύο μέρες πριν από τα γυρίσματα. Πόσοι από τους πιτσιρικάδες αυτούς θα φαντάζονταν ότι 25 χρόνια μετά θα βλέπουν τις φάτσες τους σε ένα από τα πιο δημοφιλή κλιπς όλων των εποχών;

Όσον αφορά τις μαζορέτες, ήταν strippers από τοπικό club του Los Angeles.

Smells Like Teen Spirit: Η ιστορία ενός clip καταδικασμένου για επιτυχία

Nirvana - 'Smells Like Teen Spirit' video - Casting Call

Το ‘Smells Like Teen Spirit’ ήταν ένα από τα τελευταία κομμάτια που γράφτηκαν για το ‘Nevermind’. To συγκρότημα αρχικά ηχογράφησε το track σε κασέτα και δεν το είχε σε πολύ μεγάλη υπόληψη. Ο παραγωγός όμως του άλμπουμ, ο Butch Vig, επέμενε να το συμπεριλάβουν στην tracklist, αφού, όταν το άκουσε, κατάλαβε πως είχε μπροστά του ένα διαμάντι.

‣ Το τραγούδι ήταν υποψήφιο για δύο βραβεία Grammy το 1993, αλλά δεν κέρδισε σε καμία από τις δύο κατηγορίες, αφού στο «Καλύτερο Ροκ Τραγούδι» ηττήθηκε από την unplugged εκδοχή του ‘Layla’ του Eric Clapton, ενώ στην «Καλύτερη Hard Rock Εκτέλεση» κέρδισε το ‘Give It Away’ των Red Hot Chili Peppers, το οποίο δεν το λες και πολύ hard rock, αλλά δε βαριέσαι…

Και για να κλείσουμε μουσικά αυτό το mini-αφιέρωμα στο σπουδαίο κομμάτι των Nirvana, σας αφήνουμε με την ιστορική πρώτη live εκτέλεση του ‘Smells Like Teen Spirit’ (5 μήνες πριν την κυκλοφορία του και με αρκετά διαφορετικούς στίχους) αλλά και με 5 από τα καλύτερα covers που αξίζει να ακούσετε.

Η πρώτη εκτέλεση

nirvana – smells like teen spirit – ok hotel


Tori Amos

Η εκτέλεση αυτή πρωτοκυκλοφόρησε με το album Live at Montreux 1991/1992′ που περιέχει ζωντανές ερμηνείες της Tori Amos από δύο διαφορετικές εμφανίσεις της στο Montreux Jazz Festival. Η αισθαντική φωνή της και η λιτή αλλά υπέροχη συνοδεία του πιάνου, καθιστούν τη διασκευή αυτή μία από τις δημοφιλέστερες για το κομμάτι.


2CELLOS

Τι συμβαίνει όταν δύο τσελίστες αποφασίζουν να κάνουν ένα instrumental cover σε έναν ύμνο της grunge, με τη συνοδεία ντραμς; Το κροατικό δίδυμο των 2CELLOS δίνει την απάντηση.


Scala & Kolacny Brothers

Για τη γυναικεία βελγική χορωδία του μαέστρου Stijn Kolacny, τις Scala & Kolacny Brothers, τα έχουμε ξαναπεί. Οι Scala δεν διστάζουν να διασκευάσουν κλασικά ροκ/μέταλ κομμάτια και, απ’ ό,τι δείχνουν τα αποτελέσματα, πολύ καλά κάνουν. Όπως και με την διασκευή στο ‘Creep’ των Radiohead, έτσι κι εδώ, ό,τι λείπει σε ένταση και ενέργεια, υπάρχει και με το παραπάνω σε ατμόσφαιρα. Ένα σκοτεινό, στοιχειωτικό cover που αξίζει να ακούσετε.


Vitamin String Quartet

Ακόμα μία instrumental εκτέλεση, αυτή τη φορά από τους Vitamin String Quartet που στην περίπτωση των Nirvana, όπως έχουν κάνει με έργα πολλών θρυλικών καλλιτεχνών, από τους Beatles και τους Led Zeppelin μέχρι τους Queen και τον Jimi Hendrix, μετέτρεψαν ένα σπουδαίο κομμάτι της ροκ, σε αριστούργημα της σύγχρονης κλασικής μουσικής.

the vitamin string quartet smells like teen spirit


Patti Smith

Θα μπορούσε η «Νονά της Punk» να έχει τραγουδήσει Nirvana και να μην συμπεριλάβουμε τη διασκευή της; Patti Smith στα ηχεία σας, σε μία ακόμα εξαιρετική εκτέλεση του ‘Smells Like Teen Spirit’.


Bonus: Η κωμική διασκευή του “Weird Al” Yankovic.